Hafriyat Fiyatları Nasıl Hesaplanır?
Hafriyat için teklif alırken karşınıza çok farklı rakamlar çıkabilir. Bu farkın sebebi genellikle firmaların "aynı işi" farklı kapsamlarla fiyatlamasıdır. Teklifleri doğru karşılaştırabilmek için fiyatı neyin belirlediğini bilmek gerekir.
1. Kazı hacmi (m³)
Hafriyatın temel birimi metreküptür. Kazılacak alanın eni, boyu ve derinliği çarpılarak kaba hacim bulunur. Ancak gerçek hacim çoğu zaman bundan büyüktür; çünkü kazı dik duvar halinde değil, şevli yapılır. Şev payı hesaba katılmadığında iş sırasında "hesapta yoktu" tartışması çıkar.
2. Zemin sınıfı
Aynı hacimdeki kazı, zemin cinsine göre kat kat farklı sürer. Yumuşak toprak hızlı ilerlerken ayrışmış kaya yavaşlar, masif kaya ise hidrolik kırıcı gerektirir. Teklif isterken zeminin ne olduğu bilinmiyorsa, firmanın "kaya çıkarsa fiyat nasıl değişir" sorusuna net cevap vermesini isteyin.
3. Sahaya erişim
Makinenin ve kamyonun sahaya girip giremediği, fiyatı beklenenden çok daha fazla etkiler. Kamyonun yanaşamadığı bir sahada malzeme önce yükleyiciyle taşınır; bu, ek makine ve ek zaman demektir. Dar sokak, park sorunu, düşük köprü veya eğimli giriş gibi durumlar mutlaka keşifte tespit edilmelidir.
4. Nakliye mesafesi ve sefer sayısı
Kazı ile nakliye çoğu zaman birlikte fiyatlanır. İzinli döküm sahasının uzaklığı sefer başına süreyi, dolayısıyla toplam bedeli belirler. Teklifte kaç sefer öngörüldüğünün yazılı olması, sonradan çıkacak tartışmayı baştan bitirir.
5. Makine tipi ve süre
Bazı işler m³ üzerinden değil, saat veya gün üzerinden fiyatlanır. Kaya kırma, dar alan çalışması ve karma işlerde saatlik fiyat daha adildir. Bu durumda saatlik ücretin neyi kapsadığı (operatör, yakıt, sevkiyat) açıkça yazılmalıdır.
Teklif alırken sorulacak sorular
- Fiyat m³ üzerinden mi, saat üzerinden mi?
- Kaç sefer nakliye öngörülüyor?
- Moloz nereye dökülecek, döküm belgesi verilecek mi?
- Kaya çıkarsa fiyat nasıl değişir?
- Sahaya makine sevkiyatı (lowbed) fiyata dahil mi?
- İş bitiminde saha tesviye edilip temizlenecek mi?
Bu sorulara yazılı cevap veren teklif, rakamı biraz yüksek görünse bile genellikle daha ucuza gelir; çünkü sürpriz kalem çıkmaz.
